Jorn

Van de dovenschool naar de horende school.

Jorn
Door Alexandra De Laet (De Standaard,31-08-'02)

Baarden zijn lastig voor Jorn

Gent - Jorn heeft liever een leraar zonder baard, dan kan hij beter volgen in de klas. Jorn is namelijk doof en hij moet tijdens de lessen liplezen, of zijn boek bij de hand houden of lezen op het bord of bij een buurman. "Ik begrijp het vaak pas als ik het thuis nog eens bekijk."

Jorn is zestien en zit vanaf maandag in het vijfde middelbaar wetenschappen-wiskunde van het Gentse Sint-Geertrui Instituut campus Crombeen. Exacte vakken liggen Jorn wel, maar talen vindt hij moeilijker. Jorn heeft moeite met de uitspraak, maar de dictees zijn nog lastiger. "Dan moet ik heel goed liplezen én denken én op mijn blad kijken om te schrijven. Ik word moe dan", zegt hij. Ook op andere momenten begrijpt de tiener in de klas niet alles. "Ik bekijk het thuis. Daar kan ik goed studeren."

Jorn is net als zijn jongere broer doof geboren. Omdat hun ouders wel horen, zijn de jongens met praten opgegroeid en niet met gebarentaal. Jorn spreekt niet duidelijk, maar wel verstaanbaar voor wie een beetje moeite wil doen. Na het derde leerjaar stapte hij over van de dovenschool naar de horende school. Daar deed hij het jaar opnieuw om te wennen aan de omgeving. De overstap was niet zo evident, herinnert Jorn zich. "Iederéén is plots horend. Je moet je aanpassen, je hebt nieuwe - horende - vrienden en leerkrachten." Jorn heeft eigenlijk wat heimwee naar de dovenschool, waar hij beter kon volgen. Maar zelfs als hij zou willen, kan hij niet naar een dovenschool omdat zijn richting er niet wordt aangeboden.

Op school kan Jorn rekenen op enkele uren individuele begeleiding en vier uur per week komt een schrijftolk hem bijstaan in de les. Die typt alles op een laptop - ook de opmerkingen van leerlingen - zodat Jorn het van het scherm kan lezen. "Vooral voor geschiedenis en godsdienst is dat een voordeel", zegt Jorn, "want daarbij wordt veel gepraat."

Anne-Sophie De Regge probeert zoveel mogelijk naast Jorn te zitten. "Ik help hem bij zowat alles", zegt het meisje. Ze zit al acht jaar bij Jorn in de klas. "Ik doe het graag."

Ook bij de laatste geschiedenisles van vorig schooljaar zit Anne-Sophie naast Jorn. De les gaat over de staatsstructuur in de Verenigde Staten. Jorns buurvrouw legt uit, maakt gebaren, wijst in zijn schrift, ze laat haar nota's zien en stelt heel wat vragen aan de lerares. Jorn steekt zijn vinger de hele les niet op:"Als ik een vraag heb, stel ik die aan Anne-Sophie en zij vraagt het dan wel aan de leerkracht."

De examens zijn voor Jorn zoals voor de andere leerlingen: schriftelijk en mondeling, al krijgt hij in dat laatste geval soms wel de vragen op papier. "Soms verstaan ze me niet. Het is moeilijk, zeker voor Frans." En telkens er een nieuwe leerkracht opduikt, is het weer wennen. "Een baard is niet gemakkelijk, een snor is niet goed, iemand met een beugel is moeilijk te verstaan. En sommigen praten heel snel."

Behalve van Anne-Sophie krijgt hij ook hulp van andere leerlingen, al geeft de schooldirectie aan dat het met de stijgende leeftijd minder evident wordt. Hoe zijn de relaties met de klasgenoten? Anne-Sophie legt Jorn de vraag uit. Hij haalt zijn schouders op. "Ik merk wel dat ze anders zijn tegenover hem", zegt Anne-Sophie. En na wat aandringen="Ik heb het gevoel dat ze soms met hem lachen." Jorn kijkt een beetje verbaasd. "Echt", zegt ze. "Ik trek het me niet aan", zegt hij dan. "Er zijn er altijd die het niet zo goed bedoelen."

"Jorn was sinds het zesde leerjaar vaak de primus van de klas, maar op een bepaald moment zei hij dat hij liever de tweede wou zijn", vertelt zijn moeder. "Dan zou hij niet zo in de kijker lopen. Je weet hoe dat gaat. Sommigen zijn jaloers. En in Jorns geval denken ze dan dat hij voorgetrokken wordt."

Jorn blinkt niet alleen uit op school. Hij nam in juni ook deel aan het Europees kampioenschap zwemmen voor doven. Daar verbrak hij het juniorrecord op de 100 meter schoolslag. "Bij de start van een gewone wedstrijd wordt er gefloten", legt Jorn uit. "Ik vertrek daar te laat, omdat ik het niet hoor en moet wachten op een teken. Bij kampioenschappen voor doven is er een vlag of een lichtflits."

Onder meer door de sport komt Jorn veel in contact met andere doven. "Hij ziet dat hij hen beter begrijpt en ook beter met hen kan praten", zegt zijn moeder. "Ik kan me inbeelden dat hij zegt dat hij liever naar een dovenschool zou gaan. Als er veel gepraat wordt, mist hij veel. Maar dat zal hij z'n hele leven hebben. De maatschappij is nu eenmaal horend."


Terug naar de verhalen