Segregatie achter de schoolpoort

17 Apr Segregatie achter de schoolpoort

Bron: De Standaard vrijdag 30 maart 2018

Vlaanderen heeft zich geëngageerd om inclusief onderwijs te realiseren, maar voorlopig blijft een overkoepelende visie uit, schrijft Pieter Feys.

De reportage van Pano over het basisonderwijs hing het beeld op van de wankelende, kwetsbare leerkracht. ‘Meester Patrick’ nuanceerde dit gelukkig nog enigszins. Hij was trots op de rol die hij speelde in het leven van zijn leerlingen en zag de meerwaarde van diversiteit in onze klassen. Dit verhaal bleef jammer genoeg onderbelicht in de reportage.
Het onderwijs in Vlaanderen staat onder druk. Zoals andere systemen in de publieke sfeer moet het leren omgaan met de complexer wordende diversiteit in onze samenleving. Leerkrachten voelen dat in hun klassen. Ze geven les aan een klas met een rijkdom aan diversiteit. Elke leerling heeft zijn identiteit, los van alle labels die we op hen proberen te plakken. Maar hoe creëer je een uitdagende onderwijsomgeving voor alle kinderen?

Segregatie
In het verleden kozen we voor twee aparte systemen: in het gewoon onderwijs gaven we les aan de doorsneeleerling. Wie uit de boot viel, ging naar het buitengewoon onderwijs. Een leerling uit het gewoon onderwijs en een leerling uit het buitengewoon kwamen elkaar zelden of nooit tegen. De effectieve segregatie van kinderen die een andere onderwijsaanpak vragen, loopt tot op de dag van vandaag verder. Niet het minst vanwege het groot uitgebouwd buitengewoon onderwijs in Vlaanderen.

In 2009 ratificeerde België samen met 160 andere overheden nochtans het VN-Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap. Dat vertrok vanuit het principe dat iedereen recht heeft op een volwaardige deelname aan de samenleving. Een segregerend onderwijssysteem kan daar geen deel van uitmaken. Daarom staat in het verdrag dat we moeten werken aan één inclusief onderwijssysteem, waarin iedereen zijn plaats heeft met de nodige ondersteuning voor leerlingen en leerkrachten.
Vlaanderen hinkt op dit moment op twee gedachten. Ondanks het engagement om inclusief onderwijs te realiseren, blijft een overkoepelende visie uit. De middelen stijgen mondjesmaat, maar de nood blijft groot. Sommige scholen en leerkrachten verstoppen zich achter dit probleem en laten ouders voelen dat ze met hun kind niet welkom zijn. Dat creëert een aanzuigeffect bij scholen die het wel goed doen.
Vlaanderen moet werk maken van een overkoepelende visie en moet middelen vrijmaken om inclusief onderwijs te realiseren. De hervorming moet structureel zijn. Zowel de leerlingen en ouders als de leerkrachten moeten ondersteuning krijgen, en het recht op kwaliteitsvol inclusief onderwijs moet voor elk kind worden gevrijwaard.
Inclusie is het antwoord op de groeiende complexiteit van de diversiteit in onze samenleving. Nu moeten we volop aan de weg timmeren. Iedereen die meewerkt, moeten we aan boord houden. Maar dan mogen we de meester Patricks van deze wereld gerust wat meer eer aandoen.