ABC van inclusief onderwijs – Van aanpassing tot zorgcontinuüm

Aanpassingen: Ook maatregelen genoemd. Wat je doet of maakt om in te spelen op specifieke onderwijsbehoeften van leerlingen.

Belonging: Het gevoel krijgen erbij te horen. Gewaardeerd worden als deel van de klas, club, groep, maatschappij,… ook al heb je een beperking of specifieke onderwijsbehoefte.

Bemiddeling: Proces waarbij iemand moeilijke of vastgelopen communicatie probeert om te buigen. Wanneer ouders en school tegenover elkaar (lijken te) staan, kan het Steunpunt voor Inclusie zoeken naar nieuwe manieren om de situatie te bekijken, en samen oplossingen te bedenken.

Beperking: drempel die men omwille van een handicap ervaart.

Brede basiszorg: fase 0 van het zorgcontinuüm. Dit is wat de school doet voor alle leerlingen zodat zij zich goed kunnen ontwikkelen. Lees meer op https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/grote-lijnen-van-het-m-decreet#Zorgcontinuum

Centrum voor Leerlingbegeleiding(CLB): Het centrum voor leerlingbegeleiding werkt op vraag van ouders, leerlingen, leerkrachten of directies, behalve voor de systematische contacten (medisch toezicht) of bij spijbelen. CLB kan op verschillende domeinen ingeroepen worden. CLB doet observaties, stelt gemotiveerde verslagen of inschrijvingsverslagen op voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften, en is vaak betrokken bij overlegmomenten. Lees meer op https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/clb.

Commissie leerlingenrechten: hier kan je als ouder een klacht indienen tegen de niet-gerealiseerde inschrijving van  je kind in een schoolof de ontbonden inschrijving van je kind in een school. Lees meer op http://www.agodi.be/commissie-inzake-leerlingenrechten

Compenserende maatregel: Via een maatregel een andere weg zoeken om hetzelfde leerdoel te bereiken. Het is een aanpassing die het gebruik van hulpmiddelen toelaat om te participeren aan het klasgebeuren, opdrachten te volbrengen,…

Competentiebegeleiding: Competentiebegeleiders zijn verbonden aan pedagogische begeleidingsdiensten. Ze werken voor scholen binnen hun net. Hun opdracht bestaat uit informerenover het M-decreet, ondersteuningbieden op school en de klas, samenwerkingvan scholen en leraren stimuleren en werken aan expertise-ontwikkeling in ondersteuningsnetwerken.

Discriminatie: wanneer het uitvoeren of maken redelijke aanpassingen wordt geweigerd, is er sprake van discriminatie op grond van handicap of beperking.

Differentiëren: variatie aanbrengen in manieren om leerstof aan te brengen of te verwerken, zodat leerlingen met verschillende onderwijsbehoeften kunnen bijleren.

Dispenseren:  Het weglaten van een aantal doelen binnen een vak en indien mogelijk andere doelen voorop stellen. De klassenraad met de uiteindelijke beslissing nemen over welke doelen gedispenseerd kunnen worden voor een bepaalde leerling, rekening houdend met de context. Wat leerdoelen betreft moet met zich richten op de eindtermen.
Bij het volgen van het gemeenschappelijk curriculum mag dispensatie van bepaalde doelen er niet toe leiden dat de leerling geen diploma meer kan behalen. Indien dit niet (meer) mogelijk is, is er sprake van een individueel aangepast curriculum (IAC) én is er een verslag vereist.

Diversiteit: Verscheidenheid. Verschillende kenmerken en achtergronden van leerlingen zorgen voor diversiteit in de klas.

Drempel: wat het moeilijk maakt om deel te nemen. Dit kunnen tastbare en zichtbare drempels zijn, zoals enkel een steile trap waardoor een rolstoelgebruiker niet naar de eerste verdieping kan, een drukke omgeving, een hoog tempo,… Onzichtbare drempels kunnen vooroordelen zijn, een bepaalde kijk op handicap, structuren, wetten en regels,…

Eindtermen: einddoelen die leerlingen moeten behalen om een getuigschrift of diploma te kunnen krijgen. Lees meer op onderwijsdoelen.be.

Gemeenschappelijk curriculum: alles wat een leerling moet leren en kunnen om een diploma of studiebewijs te halen. De leerinhouden zoals gebaseerd op de eindtermen.

Hulpmiddelen:  Technische, pedagogische of didactische manieren die een leerling helpen om een leerdoel te bereiken of te kunnen participeren aan het klas- of schoolgebeuren. bijvoorbeeld: een kleurenkopie, een splitskaart, een zakrekenmachine, pictogrammen, een hellend vlak, een laptop, een buddysysteem, …

Handelingsgericht werken(HGW):  systematische manier om onderwijsleerproblemen aan te pakken. 7 uitgangspunten zijn belangrijk in HGW, lees hierover meer op http://www.handelingsgerichtwerken.be/uitgangspunten.php

Individueel aangepast curriculum: leerdoelen aangepast aan de specifieke onderwijsbehoeften van een leerling, afwijkend van de eindtermen. Het behalen van een diploma is dan niet meer het doel. Het werken met een IAC kan nadat een CLB een inschrijvingsverslag buitengewoon onderwijs heeft opgemaakt. Een leerling met IAC kan in het regulier of buitengewoon onderwijs lesvolgen.

Inschrijvingsrecht: Een school kan een leerling (met specifieke onderwijsbehoeften) niet zomaar weigeren om zich in te schrijven. Lees meer op:https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/mag-een-school-weigeren-om-mij-in-te-schrijven

Leerlingbegeleiding: een gedeelde verantwoordelijkheid van school, Centra voor Leerlingbegeleiding en de Pedagogische Begeleidingsdiensten. Samen moeten zij onderwijsloopbaan van de leerling, leren en studeren, psychisch en sociaal functioneren en preventieve gezondheidszorg opvolgen. Lees meer op: https://www.klasse.be/132832/2018-nieuw-decreet-leerlingenbegeleiding-clb/

Lokaal Overlegplatform Onderwijs(LOP): LOP’s zetten zich in voor de gelijke kansen van alle leerlingen in het basis- en secundair onderwijs. Algemene taken zijn ondersteuning, bemiddeling, analyse en advies op alle onderwijsniveaus. Het LOP is samengesteld uit mensen uit de eigen regio (waaronder directies, inrichtende machten van de scholen en CLB’s, personeel van scholen, ouders en leerlingen, lokaal sociaal-culturele en/of economische partnersen organisaties van allochtonen, kansarmen, integratiecentra, onthaalbureaus voor nieuwkomers en schoolopbouwwerk). Voorbeelden van thema’s waarrond ze werken zijn inschrijvingsbeleid, tuchtmaatregels en uitsluiting, schoolkostencommunicatie met specifieke doelgroepen (anderstaligen, maatschappelijk kwetsbare gezinnen, …), schoolloopbaan en doorstroming,…

M-decreet: Decreet van 21 maart 2014 dat de krijtlijnen uitzet voor het omgaan met zorg voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Lees meer op https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/grote-lijnen-van-het-m-decreet

Maatregelen: zie aanpassingen

Niet-gerealiseerde inschrijving: een weigering bij inschrijving. Het schoolbestuur mag of met de inschrijving van een leerling weigeren wanneer:

  • De leerling voldoet niet aan de toelatingsvoorwaarden op de dag van de instap.
  • De ouders schrijven de leerling afwisselend in en uit in verschillende scholen.
  • De capaciteit wordt overschreden, of het structuuronderdeel is volzet verklaard.
  • Voor het basisonderwijs: de capaciteit voor anderstalige nieuwkomers is bereikt.
  • De leerling heeft een verslag voor toegang tot het buitengewoon onderwijs en de nodige aanpassingen worden als onredelijk beoordeeld. (zie ontbindende voorwaarde)
  • De school heeft de leerling het lopende, het vorige of het daaraan voorafgaande schooljaar definitief uitgesloten. De school kan de inschrijving weigeren als ze
    • de leerling zelf uitsloot of
    • in een LOP-gebied en in het secundair onderwijs: de leerling in het lopende schooljaar in een andere school voor secundair onderwijs definitief werd uitgesloten (kan alleen volgens de LOP-criteria)

Het schoolbestuur dient via een formulier de beslissing tot niet-gerealiseerde inschrijving schriftelijk meedelen aan de ouders. Meer lezen op https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/inschrijving-weigerenof https://data-onderwijs.vlaanderen.be/documenten/fiche.aspx?id=5225

Ondersteuningsnetwerken: Leerlingen met een (gemotiveerd) verslag type basisaanbod, 3, 7 en 9 kunnen ondersteuning krijgen vanuit een ondersteuningsnetwerk. De school bepaalt samen met het CLB en ouders, de ondersteuningsnoden (van leerlingen, leerkrachten en schoolteams) en legt dan hun vragen tot ondersteuning voor aan het ondersteuningsnetwerk. Daarin zitten scholen voor buitengewoon onderwijs. Elk ondersteuningsnetwerk heeft een laagdrempelig aanspreekpunt voor ouders. Lees meer op http://www.agodi.be/ondersteuningsnetwerk.

Ontbindende voorwaarde: inschrijving onder ontbindende voorwaarde. Leerlingen met een inschrijvingsverslag buitengewoon onderwijs kunnen inschrijven in een reguliere school. De school overlegt met ouders, eventueel leerling, de klassenraad en het CLB en gaat na welke aanpassingen nodig zijn om het gemeenschappelijk curriculum te volgen.  Zijn de aanpassingen redelijk, dan wordt een leerling definitief ingeschreven. Enkel wanneer de nood verandert kan opnieuw de afweging gemaakt worden.

Zijn de aanpassingen onredelijk? Dan moet dat gemotiveerd worden. De school onderzoekt dan samen met ouders, eventueel leerling, de klassenraad en het CLB welke aanpassingen nodig zijn om een individueel aangepast curriculum te volgen. Raken alle betrokkenen het eens, dan schrijft de school definitief in. Zijn ook die aanpassingen onredelijk volgens de school, dan moet ze dat opnieuw motiveren en kan ze de inschrijving ontbinden. Hiervoor bestaat een officieel document (mededeling niet-gerealiseerde inschrijving, zie https://data-onderwijs.vlaanderen.be/documenten/fiche.aspx?id=5225).

Dit proces van afwegen moet gebeuren binnen een termijn van ongeveer 60 kalenderdagen. Indien de inschrijving ontbonden wordt, moeten ouders een mededeling van niet-gerealiseerde inschrijving krijgen. Ook het LOP moet geïnformeerd worden. Er is dan 1 maand tijd voor de inschrijving ontbonden is en de leerling niet meer op school les kan volgen.

Open-end financiering: Flexibele financiering op basis van het aantal leerlingen, waarbij elke leerling bijkomende omkadering en middelen genereert. Dit is het tegenovergestelde van enveloppe –financiering (vast jaarlijks budget, los van aantal leerlingen). Bij leerlingen met een (gemotiveerd) verslag type 2, 4, 6 en 7 zal men in oktober en in februari tellen, en op basis daarvan middelen toekennen aan de scholen waar de leerling ingeschreven is. Lees meer in de nieuwsbrief op https://steunpunt-voor-inclusie.email-provider.nl/web/esib6u7ooz/3nxdfwzpcr/xlf7fmkgjm/crmhtttaxn.

Ouders voor Inclusie(OVI): vereniging voor en door ouders van kinderen met een beperking die kiezen voor inclusie. Meer info op https://www.oudersvoorinclusie.be/ovi/

Pedagogische begeleidingsdienst(PDB): diensten die het beleid van de school moeten versterken, en gericht zijn op de professionalisering van het onderwijspersoneel. Zij hebben een eigen aanbod aan nascholing en werken op vraag van scholen.

Participatie: evenwaardig deelnemen aan het klas- en schoolgebeuren, ongeacht specifieke onderwijsbehoeften, zoals een beperking.

Quatre petits coins: boekje van Jérôme Guillier, vertaald door Ouders voor Inclusie. Het verhaal duidt de visie van inclusie. Lees verder op: https://www.oudersvoorinclusie.be/ovi/publicaties/

Redelijke aanpassing: maatregel die het effect van een handicap neutraliseert. Deze maatregel is steeds afgestemd op de specifieke behoeften van leerlingen. Lees meer in de brochure van Unia op https://www.unia.be/nl/publicaties-statistieken/publicaties/met-een-handicap-naar-de-school-van-je-keuze-redelijke-aanpassingen-in-het-onderwijs.

Remediëren: effectieve vormen van aangepaste leerhulp binnen het gemeenschappelijk curriculum die de school voorziet.

Sticordi maatregelen: Lees meer bij stimulerende, compenserende en dispenserende maatregelen.

Steunpunt voor Inclusie: Steunpunt gegroeid uit Ouders voor Inclusie. Het Steunpunt probeert ouders bij te staan via informatie en advies bij vragen over inclusie binnen o. a. onderwijs en vrije tijd. Lees meer op https://www.oudersvoorinclusie.be/steunpunt/.

Specifieke onderwijsbehoeften: wat een leerling meer of anders nodig heeft dan de meeste medeleerlingen in het participeren in de klas en verwerken van de leerstof. Voor voorbeelden, lees meer op  http://www.prodiagnostiek.be/materiaal/7.3.%20Inspiratielijsten%20voor%20onderwijsbehoeften.Runeman%20(2015).pdf

Universal design for learning(UDL): Het proactief ontwerpen van lesmateriaal, evaluatie, methode,… op een manier dat deze toegankelijk zijn voor iedereen, onafhankelijk van leerstijlen, noden en beperkingen van de student.  Lees meer op https://www.klascement.net/map/UDL.

Uitbreiding van zorg: fase 2 in het zorgcontinuüm. Dit betekent dat men externe ondersteuning inschakelt om tegemoet te komen aan de specifieke onderwijsbehoeften van een leerling. Deze ondersteuning wordt aangeleverd uit de ondersteuningsnetwerken (type basisaanbod, type 3, type 9) of uit een school buitengewoon onderwijs naar keuze (type 2, 4, 6 en 7).

Verslag: lees meer bij gemotiveerd verslag en inschrijvingsverslag

Verhoogde zorg: fase 1 van het zorgcontinuüm.  Dit zijn extra maatregelen die de school neemt om een leerling te ondersteunen om het gemeenschappelijk curriculum te blijven volgen. Je school neemt extra maatregelen die ervoor zorgen dat de leerling het gemeenschappelijk curriculum kan blijven volgen (zoals remediëren, differentiëren, compenseren en dispenseren).

Zorgcontinuüm: Andere naam voor het zorgbeleid op een school. De school doorloopt verschillende fases in het zoeken naar de gepaste ondersteuning voor een leerling, samen met ouders en CLB. Deze fases zijn: brede basiszorg, verhoogde zorg, uitbreiding van zorg en individueel aangepast curriculum. Lees meer op https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/grote-lijnen-van-het-m-decreet#Zorgcontinuum