Leestips

Op deze pagina willen we een aantal boeiende publicaties, boeken,… verzamelen die de medewerkers van het Steunpunt doornamen om “mee te zijn”, inspiratie op te doen,…
Via een korte samenvatting krijg je een beeld van welke ideeën en informatie je kan verwachten.

Hefbomen voor inclusie – Ouders vertellen over maatregelen die helpen in het onderwijs (2019)

Door de Studiedienst van Gezinsbond, onder coördinatie van Hilde Temmermans

Te downloaden via https://nieuws.gezinsbond.be/inclusief-onderwijs-300-ouders-delen-hun-positieve-ervaringen-met-de-gezinsbond.

Bekijk zeker ook de filmpjes met getuigenissen!

Opzet

Om de bruikbaarheid van de resultaten te verhogen, zocht men in een bevraging niet naar grote succesverhalen, maar wel naar kleinere ervaringen die soms voor een grote doorbraak op de klasvloer zorgen. 342 ouders reageerden op de oproep.

Bevindingen

4 grote bevindingen geven een antwoord op de vraag “Wat heeft volgens ouders op school het verschil gemaakt voor hun kind met specifieke onderwijsbehoeften?”

  1. Kunnen en mogen praten met elkaar
  2. Doordachte, gedragen en aanpasbare maatregelen
  3. Klasbuddy’s als win-winmaatregel
  4. Ouders als ervaringsdeskundigen, niet als spilfiguur

Kanttekeningen die Gezinsbond maakt

– Kansen tot inclusief onderwijs mogen niet afhangen van de draagkracht van ouders. Ouders die minder mondig, anderstalig of lager opgeleid zijn, of niet over de nodige tijd of middelen beschikken, hebben even goed heel wat zinvolle informatie over de noden en het welbevinden van hun kind.
– Scholen moeten inzetten op laagdrempelige ouderbetrokkenheid, waar nodig met de hulp van brugfiguren.
– De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het zorgtraject ligt – waar nodig met behulp van externe ondersteuning – in de eerste plaats binnen de schoolmuren, zodat alle leerlingen, ongeacht hun achtergrond, er gebruik van kunnen maken.

Vol potentieel – krachtig lesgeven in diversiteit (2019)

Onder redactie van Wendelien Vantieghem en Inge Van de Putte.

We vatten hoofdstuk 10 samen:

Dynamische samenwerking met ouders: sneltrein of boemeltrein?

door Hanne Vandenbussche en Inge Van de Putte

Het perspectief van ouders in onderwijs is vaak een “missing voice”. Aan de hand van de documentaire Inclusief brengen de auteurs dit perspectief nadrukkelijk binnen in een professionaliseringstraject voor leerkrachten. Meer info op www.potentialtoteach.be

Valkuilen

Men stelt vast dat scholen ouderbetrokkenheid zelf invullen, en vaak vanuit een eenzijdige en normerende insteek.
De idee van de niet-betrokken ouder wordt omgebogen door de vraag aan te reiken hoe scholen alle ouders kunnen blijven(d) uitnodigen om mee te denken.
Deficit denken (focus op problemen, stoornissen, tekorten, categorieën en onmogelijkheden) overheerst het kijken naar kinderen, en staat veerkracht en constructief samenwerken in de weg.

Pijlers

“Samenwerking met ouders in een blijvend, voortdurend proces, waarbij de school blijft zoeken en initiatief neemt, ook voor die ene ouder met wie het moeizaam lukt. Een dynamische samenwerking vraagt tijd en zit op een boemeltrein. Er zijn verschillende stops nodig om af te stemmen en elkaars perspectief te beluisteren.” p170

Ouderbetrokkenheid draagt bij tot schoolsucces én welbevinden, en zeker voor leerlingen
– met een diverse etnisch-culturele achtergrond,
– uit gezinnen met een lagere socio-economische status,
– met specifieke onderwijsbehoeften

Ouders vragen
– dat men luistert naar hun (onzichtbare) inbreng en verhaal
– dat men respect heeft voor hun keuzes en hun geschiedenis
– om toegankelijk en doelgericht te kunnen samenwerken
– om voldoende tijd voor hen en voor hun kind

Armoede & handicap in België (2019)

onder redactie van Koen Hermans, Jean-Marc Dubois en Annabel Vanroose.

Te downloaden via https://socialsecurity.belgium.be/nl/sociaal-beleid-mee-vorm-geven/armoede-en-handicap.

Bekijk het filmpje met de algemene conclusies!

We vatten hoofdstuk 8 samen:

Ouderlijke tewerkstelling bij gezinnen met een kind met een handicap in België: is het een kwestie van sociale achtergrond?

door Julie Vinck en Wim Van Lancker

Context

Kinderen met een handicap hebben vaak meer zorg nodig en de tijd die nodig is om die zorg te geven belemmert de arbeidsmarktparticipatie van ouder(s). Daarbij gaat de extra zorg ook gepaard met extra kosten om medische en andere zorgbehoeften te betalen. Gezinnen met kinderen met een handicap moeten rondkomen met lagere inkomens en kennen een groter armoederisico.

Onderzoeksvraag

Men onderzocht via kwantitatieve data-analyse hoe kwetsbare sociale achtergrond van ouders inspeelt op het armoederisico van gezinnen met kinderen met een handicap, geïnspireerd op de idee van intersectionaliteit (of hoe categorieën van ongelijkheid met elkaar verweven zijn en elkaar versterken).

Conclusies

Kinderen met een handicap zijn oververtegenwoordigd in kwetsbare huishoudens. Het hebben van een kind met een handicap verlaagt de huishoudwerkintensiteit (dit is de intensiteit dat ouders deelnemen aan de arbeidsmarkt) voor alle gezinnen. Het “handicapeffect” is één tot twee keer zo groot voor
– alleenstaande ouders,
– ouders met een laag of gemiddeld opleidingsniveau
– en ouders met meerdere kinderen met een handicap.
Het gebruik van ondersteuningsvormen uit Welzijn en Onderwijs hangt samen met elkaar (vnl. in buitengewoon onderwijs) en wordt mee bepaald door de sociale achtergrond van het gezin. Gezinnen met een sterkere sociale achtergrond doen minder vaak beroep op collectieve zorgvormen, zoals buitengewoon onderwijs of (semi-)residentiële zorg.
Van de Vlaamse kinderen met een handicap maakt 47% gebruik van een VAPH-zorgvoorziening. Voor gezinnen die geen beroep (kunnen) doen op VAPH-ondersteuning kan het nog moeilijker zijn om werk te combineren met het gezin.

Aanbevelingen voor het beleid

Ouder(s) van kind(eren) met een handicap activeren op de arbeidsmarkt moet samengaan met extra ondersteuning voor deze gezinnen, met name toegankelijke en kwaliteitsvolle zorgvoorzieningen voor hun kind(eren). Bijzondere aandacht is nodig voor gezinnen met een kwetsbare sociale achtergrond.
Verbeterde arbeidsmarktkansen zijn nodig voor laaggeschoolden, alleenstaande ouders, migranten en personen met een handicapt zelf. Dit zal dan ook positieve impact hebben op gezinnen met kinderen met een handicap. Flexibiliteit op vlak van arbeidstijd en verlofmogelijkheden zijn essentieel voor ouder(s) van kinderen met een handicap op zorg en werk te kunnen (blijven) combineren.

Beleving van ouders rond inclusieve kinderopvang voor kinderen tussen 0 en 12 jaar

“Alles is er wel, maar ze komen het niet brengen aan je voordeur…”

– Elisabeth De Schauwer, Hanne Vandenbussche, Lieve Carette, Inge Van de Putte en Geert Van Hove –

Een rapport op vraag van Kind en Gezin waarbij ouders werden bevraagd om Inclusie Kinderopvang te evalueren.

Hiervoor gingen de onderzoekers in gesprek met ouders: Wat zijn hun ideeën rond ondersteuning die ook echt ondersteunend werkt en aanvoelt. Hoe kunnen we de bestaande praktijken van opvang beter begrijpen en verbeteren?

 

Het eerste deel van het rapport gaat over de beleving van ouderschap. We halen uit dit deel enkele citaten.

Ouderschap op zich is al heel intens. Wanneer er een zoektocht bij komt kijken, wanneer er extra vragen en onzekerheden bij komen, dan neemt de beleving nog meer tijd en ruimte in. Het thema kwam dan ook in elk gesprek sterk op de voorgrond. De ouders zijn heel erg zoekend en worden geconfronteerd met een kind en een situatie rond een kind die bijzonder complex is en vaak chaotisch aanvoelt. In dit deel wordt ingegaan op die gelaagde beleving van ouderschap van een kind met specifieke ondersteuningsbehoeften. Een kind met specifieke noden staat nooit op zich, maar maakt deel uit van een gezin in zijn geheel dat op zijn beurt weer ingekapseld zit in een gemeenschap. De beweging tussen het kind en de ouders; het kind, de ouders en een uitgebreid netwerk van ondersteunende instanties en alle uitdagingen erbij krijgen aandacht.

In de beleving als ouder is het duidelijk dat kinderen met extra ondersteuningsbehoeften veel vragen van ouders. Het leven loopt anders dan voorzien. Wat je in gedachten had, dient bijgesteld te worden. Niets is vanzelfsprekend.

Tijdens de gesprekken werd bij veel ouders duidelijk dat er een verwevenheid is tussen opvang en andere facetten van het leven. Het spreken over ouder zijn gaat niet zuiver over opvang.

Het is moeilijk om hulp te vragen. Wat wil ik? Van wie wil ik het? Het vraagt tijd om te leren hulp vragen en hulp aanvaarden. In elk gezin wordt er heel veel hulp zelf opgenomen. Ouders hebben de indruk dat ze het vooral eerst zelf moeten proberen, maar gaan daarbij al heel snel in het rood

Keuzes worden gemaakt in functie van noodzakelijkheid om alles georganiseerd te krijgen en de energie en tijd die nodig is om te zorgen voor hun kind.

Het is voor ouders niet makkelijk om de ondersteuningsnoden van hun eigen kind in te schatten. De noden kunnen ook heel veranderlijk zijn en afhankelijk van het moment dat de problemen opgemerkt worden.

Het is heel versnipperd, het is heel moeilijk om juist te zeggen ‘dat zijn haar noden’ of ‘daar zit’… (mama van B, 15 j)

Ouders zijn advocaat van hun kind. Ze beseffen dat er iets in de ontwikkeling van hun kind anders loopt, maar bewaken op elk moment ook zijn/haar rechten.

Ouders schetsen zichzelf vaak in de rol van ‘go-between’. Zij begeven zich tussen veel verschillende betrokken partijen, diensten en individuen die samen verantwoordelijkheid dragen in de ondersteuning van het kind met specifieke ondersteuningsbehoeften.

In heel veel interviews kwam het gevoel om alleen te staan veelvuldig terug: vechten, alleen beslissen, tegen muur lopen, steeds weer opnieuw vragen, controleren… Ouder zijn van een kind met specifieke ondersteuningsnoden kan heel frustrerend zijn.

 

In het rapport komen ook nog volgende zaken aan bod:

  • Zoektocht naar opvang
  • Ervaring met de opvang zelf
  • Enabling care- goede opvangpraktijken vanuit de ouder
  • Gedachtengoed van inclusie in opvoeding en in de opvang
  • Transitie naar school
  • Barrières en hindernissen in de opvang

Lees je graag het volledige rapport? Dat kan je hier vinden.